Η 31η Μαρτίου 2026 εξελίσσεται σε κομβική ημερομηνία για την αγορά ακινήτων. Για πρώτη φορά μετά από διαδοχικές παρατάσεις, η προθεσμία για τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και πολεοδομικών παραβάσεων στις Κατηγορίες 1 έως 4 φτάνει στο όριο. Στην αγορά καταγράφεται ήδη ένταση, γιατί η καθυστέρηση μετατρέπεται άμεσα σε εμπόδιο για μεταβιβάσεις και αξιοποίηση περιουσίας.
Η πίεση στις μεταβιβάσεις
Ιδιοκτήτες, αγοραστές, μηχανικοί και συμβολαιογράφοι δουλεύουν με ένα σφιχτό χρονοδιάγραμμα. Αν δεν υπάρξει άμεση παρέμβαση, πράξεις όπως αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές κινδυνεύουν να «κολλήσουν» λόγω εκκρεμοτήτων που παλαιότερα θεωρούνταν δευτερεύουσες.
Παράταση έως 31 Μαρτίου 2028
Στο τραπέζι βρίσκεται μεταφορά της καταληκτικής ημερομηνίας τακτοποίησης έως τις 31 Μαρτίου 2028. Το σκεπτικό είναι πρακτικό. Χρειάζεται χρόνος για να κλείσουν πολεοδομικά ζητήματα δεκαετιών και να ολοκληρωθούν οι τεχνικοί έλεγχοι που απαιτούνται για κάθε ακίνητο.
Οι «μικρές» παραβάσεις που μπλοκάρουν συμβόλαια
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις κραυγαλέες περιπτώσεις. Πολλά ακίνητα μένουν μετέωρα από αποκλίσεις που εμφανίζονται στον έλεγχο:
Μικρές διαφοροποιήσεις από την οικοδομική άδεια. Αλλαγές χρήσης που δεν δηλώθηκαν. Διαμερισματώσεις που έγιναν από τον κατασκευαστή χωρίς να αποτυπωθούν στα επίσημα σχέδια.
Κατηγορία 5: το δύσκολο μέτωπο
Στο πιο βαρύ κομμάτι, η «Κατηγορία 5» παραμένει το μεγάλο αγκάθι. Πρόκειται για κτίρια πλήρως αυθαίρετα ή με υπερβάσεις δόμησης πάνω από 40%. Από το φθινόπωρο του 2020 βρίσκονται σε θεσμικό κενό, αφού η τακτοποίηση έχει αποκλειστεί. Το ζήτημα επηρεάζει και δημόσια ή δημοτικά κτίρια, καθώς έργα ενεργειακής αναβάθμισης ή στατικής ενίσχυσης δυσκολεύονται όταν το κτιριακό απόθεμα εμφανίζεται ως αυθαίρετο. Καταγράφονται σενάρια για στοχευμένο άνοιγμα της Κατηγορίας 5, κυρίως για κτίρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και, υπό προϋποθέσεις, για επιλεγμένες ιδιωτικές περιπτώσεις.
Ταυτότητα Κτιρίου: προθεσμία και πρόστιμα
Ανοικτό είναι και το θέμα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου για ακίνητα «δημόσιας χρήσης», όπως σχολεία, θέατρα, νοσοκομεία και ξενοδοχεία άνω των 300 τ.μ., με προθεσμία που λήγει στις 31 Ιανουαρίου. Χωρίς Ταυτότητα Κτιρίου «παγώνουν» διαδικασίες, όπως ένταξη σε προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ», έκδοση οικοδομικών αδειών και εγκρίσεις εργασιών μικρής κλίμακας. Τα πρόστιμα για μη συμμόρφωση ξεκινούν από 200 ευρώ και φτάνουν έως το 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.
Δίαυλος με τους ιδιοκτήτες και οδικός χάρτης
Σε πρόσφατη συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον πρόεδρο της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτο Παραδιά, τέθηκε ως στόχος η διαρκής επικοινωνία για τις επόμενες κινήσεις. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκε οδικός χάρτης με άξονες την ολοκλήρωση 227 Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, την ολοκλήρωση ψηφιακού χάρτη και τη δημιουργία του ΕΟΚΕΔ, ενός νέου οργανισμού με ρόλο ελέγχου από το Κτηματολόγιο και τις άδειες μέχρι την τήρηση της νομιμότητας στη δόμηση.
Το κρίσιμο σημείο είναι ένα. Οι προθεσμίες μετατρέπονται σε φίλτρο για την αγορά. Όποιος δεν προλάβει, μένει με ακίνητο που δύσκολα κινείται στα συμβόλαια και στις άδειες.